Gert út frá Grímsstaðavör

Langt fram eftir 20. öldinni var stundað útræði úr vörum á Reykjavíkursvæðinu. Flestar varirnar eru nú horfnar undir uppfyllingar og því fátt sem minnir á þennan þátt í atvinnusögu borgarinnar.

Grímsstaðavör er ein af sjö vörum við Skerjafjörð og sú þeirra sem lengst var róið frá. Betri lending var talin vera í Grímsstaðavör en í öðrum vörum við Skerjafjörðinn, meðal annars vegna skerja fyrir utan sem drógu úr öldunni. Vörin er kennd við bæinn Grímsstaði á Grímsstaðaholti. Grímsstaðaholtið afmarkast af Suðurgötu, Starhaga, Ægisíðu og Hjarðarhaga. Grímur Egilsson reisti sér býli á þessu svæði árið 1842 sem hann nefndi Grímsstaði. Fljótlega var farið að kenna holtið við býlið. Síðasti Grímsstaðabærinn stóð nálægt gatnamótum Dunhaga og Ægisíðu. 
           
Grímsstaðavörin var þekktust fyrir útgerð grásleppubáta síðustu áratugina en áður fyrr var ekki síður gert út á þorsk og ýsu. Þegar mest var voru 16 bátar gerðir út frá vörinni. Þrír til fjórir réru alltaf en hinir um helgar eða þegar tími gafst til frá öðru. Tíðarfarið réði því hvaða daga var hægt að róa. Björn Guðjónsson gerði síðastur út  frá Grímstaðavör eða allt til ársins 1998.

Varnargarður
Á kreppuárunum var veitt fé í atvinnubótarvinnu við hafnargerð í Grímstaðavör. Byrjað var að hlaða garð einn mikinn og átti  hann  að verða upphaf bryggjugerðar í vörinni. Hætt var við garðinn í miðjum klíðum vegna þess að menn höfðu ekki trú á höfn í vörinni vegna þess hve mikið útfiri var við fjörðinn. Einnig að í vestanátt mundi flóðið standa beint upp á höfnina.  Menn álitu  því að vænlegra væri fyrir bátana í Grímstaðavör að fá teina og sleða en bryggju.

Brautir í Grímsstaðarvör
Brautir

Eftir að hætt var við bryggjugerð í Grímsstaðavör voru settir niður teinar í vörina. Teinarnir komu að góðu gagni. Meðal annars gat einn maður sjósett bát á eigin spýtur. Áður höfðu venjulega fjórir til fimm bátar farið í róður um svipað leyti á morgnana og hjálpuðust menn þá að við sjósetninguna.




Garðar, Lambhóll og Þormóðsstaðir

Í næsta nágrenni við Grímstaðavörina voru býlin Garðar, Lambhóll og Þormóðsstaðir.

Garðar eru við núverandi gatnamót Ægisíðu og Lynghaga. Byggð reis í Görðum um 1860. Sigurður Jónsson, sem frægur var fyrir umsvifamikla útgerð og fiskvinnslu, var ávallt kallaður eftir húsinu, en hann keypti það árið 1892. Núverandi íbúðarhús í Görðunum er talið vera frá 1882-1883.

Lambhóll var býli úr landi Skildinganess. Það er jafnvel talið að á þessum slóðum hafi verið lambhús frá Skildinganesi. Núverandi hús í Lambhól eru fyrir neðan Ægisíðu, milli Þormóðsstaða og Garða en nær sjónum.
Þormóðsstaðir eru rétt við Lambhól og Garðana. Í heimildum er fyrst getið um býli þar um 1850 en ekki er ljóst við hvern það er kennt. Á árunum 1912-1927 rak fiskveiðifélagið Alliance í samvinnu við aðra lifrabræðslu á Þormóðsstöðum. Lifrabræðsluhúsið, Brenneríið, var strýtulaga og setti mikinn svip á umhverfið. Á Þormóðsstöðum voru einnig fiskreitir og fiskhús. Timburhúsin þrjú við Starhaga tilheyra fyrrum Þormóðsstaðabygggðinni.

Fiskur hangir í GrímsstaðarvörHrognkelsi
Hrognkelsið er klunnalegur fiskur, með stuttan haus, lítinn kjaft og smáar tennur. Augun eru lítil. Roðið er mjög þykkt og er kallað hvelja. Hrognkelsi hefur enga rák. Grásleppan (kvk) er dökkgrá að ofan en ljósari á hliðum og hvít eða ljósgræn að neðan. Rauðmaginn (kk) er dökkgrár að ofan og grágrænn að neðan, en verður rauður að neðan um hrygningartímann. Hrognkelsavertíðin var frá mars til júlí.

Rauðmagi og grásleppa þóttu sæmileg til átu en grásleppuhrogn þóttu aftur á móti ólystug fæða lengi vel og voru aðeins etin ef ekki var annað að hafa. Um miðja 20. öldina urðu þau hins vegar eftirsótt útflutningsvara og breytti það stöðu hrognkelsaveiðanna mjög. Undanfarna ártugi hafa grásleppuhrogn verið hátt verðlögð. En neysla á rauðmaga og grásleppu hefur dregist saman.




Senda Prenta Senda á Facebook

Viðburðir


Árbær í vetrarbúningi

Aukin þjónusta Árbæjarsafns yfir veturinn | 30.12.2011

Frá og með 2. janúar 2012 verður breyting á þjónustu Árbæjarsafns, en þá verður boðið upp á leiðsagnir alla daga klukkan 13.00 - bæði virka daga og um helgar. Eftir sem áður er safnið opið utan þessa tíma eftir samkomulagi og hægt er að panta leiðsögn með því að hringja í síma 411-6304 eða senda póst á netfangið minjasafn@reykjavik.is


Innrettingar_2011

Sýning í tilefni þess að 300 ár eru liðin frá fæðingu Skúla Magnússonar | 14.12.2011

Þann 12. desember eru 300 ár liðin frá fæðingu Skúla Magnússonar landfógeta. Af því tilefni verður opnuð sýningin Hinar nýju innréttingar. Skúli Magnússon og Reykjavík 18. aldar á Minjasafni Reykjavíkur.


jolasyning

Bráðum koma blessuð jólin ... | 15.11.2011

Jólasýning Árbæjarsafns hefur notið mikilla vinsælda undanfarin ár og hlotið fastan sess í menningarlífi höfuðborgarinnar á aðventunni. Að þessu sinni verður dagskrá sunnudagana 4., 11. og 18 desember frá kl. 13 til 17.

Skoða alla viðburði